Thông tin về tổ yến
Tổ yến ăn được là một trong những sản phẩm động vật đắt đỏ nhất mà con người tiêu thụ, với giá trung bình khoảng 4,500 USD/kg ($450/100 grams) tại Hoa Kỳ. Tổ yến đã được sử dụng trong ẩm thực Á Đông hơn 400 năm, phổ biến nhất là món súp tổ yến. Tương truyền rằng các thủy thủ đi ngang biển Việt Nam trong lúc đói khát đã phát hiện ra tổ yến trên các vách đá, nấu thử và thấy bổ dưỡng đến mức họ mang tin vui về cho vua.
Tên gọi tiếng Trung của tổ yến, “yàn wō” (燕窝), nghĩa đen là “tổ chim yến” (chim yến nhỏ phổ biến ở Đông Nam Á, tương tự chim én, làm tổ bằng nước bọt đặc quánh). Món nổi tiếng nhất từ tổ yến là súp tổ yến, một đặc sản trong ẩm thực Á Đông. Khi hòa trong nước, tổ yến có độ sánh gelatin, dùng để nấu súp hoặc món tráng miệng ngọt kiểu Quảng Đông (tong sui).
Ngoài súp, tổ yến còn được dùng làm nguyên liệu cho nhiều món ăn khác: có thể nấu cùng cơm thành cháo tổ yến hoặc cơm tổ yến, thêm vào bánh trứng hoặc món tráng miệng. Có thể làm thạch tổ yến bằng cách cho tổ yến vào thố gốm với chút nước và đường (hoặc muối) rồi chưng cách thủy. Trên thị trường cũng có sản phẩm thạch tổ yến ăn liền đóng hũ.
Những loại tổ được khai thác nhiều nhất là tổ của chim Yến Tổ Trắng (Aerodramus fuciphagus) và Yến Tổ Đen (Aerodramus maximus). Đặc biệt, vùng biển Kiên Giang, Việt Nam với nhiều hòn đảo lớn nhỏ và các vách đá vôi là nơi trú ngụ tự nhiên của chim yến, cho ra đời những tổ yến trắng và đỏ quý hiếm. Theo truyền thống, cả tổ trắng lẫn tổ đỏ đều được cho là giàu dưỡng chất, hỗ trợ tiêu hóa, tăng cường sinh lực, cải thiện giọng nói, giảm hen suyễn, nâng cao sự tập trung và tăng cường hệ miễn dịch.
Đa số tổ yến được chim yến đực xây trong mùa sinh sản, mất khoảng 35 ngày để hoàn thành. Tổ có dạng chiếc chén nông bám trên vách đá hoặc vách hang, cấu thành từ các sợi nước bọt kết dính. Tổ yến chứa nhiều canxi, sắt, kali và magiê. Tổ yến ăn được đã được sử dụng hàng trăm, thậm chí hàng nghìn năm, tuy nhiên bằng chứng khoa học về hiệu quả vẫn còn hạn chế.
Hiện nay, Việt Nam – đặc biệt là vùng biển Kiên Giang – đã phát triển hệ thống “nhà yến” như nhà Yến Sào Gia Khương do ông Lâm Văn Khương thành lập từ năm 2007 tại rạch Giá, Kiên Giang. Yến Sào Gia Khương hiện đại nhất nhì tại Việt Nam kết hợp với các khu vực khai thác tự nhiên trên đảo, đáp ứng nhu cầu lớn trong và ngoài nước. Sản phẩm tổ yến của Yến sáo Gia Khương được xuất khẩu mạnh sang Hồng Kông, Mỹ và nhiều thị trường khác trên thế giới đã ghi nhận độ tin khiết gần 20 năm nay. Với chất lượng vượt trội không pha chế và nguồn gốc thiên nhiên, tổ yến của Yến sào Gia Khương ở Kiên Giang trở thành lựa chọn hàng đầu cho các món súp, cháo, thạch và các sản phẩm cao cấp từ tổ yến.
Ngành yến sào tại Kiên Giang hiện đóng góp đáng kể cho kinh tế địa phương, tương tự như cách ngành này phát triển mạnh tại các quốc gia Đông Nam Á. Với tiềm năng biển đảo và bề dày truyền thống, tổ yến Kiên Giang, Việt Nam đang khẳng định vị thế trên thị trường quốc tế, ước tính giá trị ngành lên tới hàng triệu USD mỗi năm.
